ตอนที่ 1 จาก 4
ความยุ่งเหยิงคืออะไร
บทความนี้เป็นตอนที่หนึ่งในบทความสี่ตอนที่เรียบเรียงจากคำบรรยายภาษาทมิฬเรื่อง “Nadaimurai Sikkal” (ความยุ่งเหยิงในทางปฏิบัติ) ของศิวโยคี ศิวกุมาร และแปลจากต้นฉบับภาษาทมิฬ ชมคำบรรยายต้นฉบับ
ความยุ่งเหยิงในทางปฏิบัติเกิดจากการกระทำของมนุษย์ที่ไม่มีความเข้าใจอันถูกต้อง มนุษย์ใช้ชีวิตมาจนถึงทุกวันนี้โดยไม่เข้าใจความจริง โดยไม่ได้วิวัฒน์ขึ้นเลย คนที่ใช้ชีวิตโดยเข้าใจคำถามว่าพระเจ้าคืออะไร ความจริงคืออะไร ชีวิตคืออะไร มีอยู่เพียงไม่กี่คน ตรงนี้คนหนึ่ง ตรงนั้นคนหนึ่ง นอกนั้นคนส่วนใหญ่ใช้ชีวิตไปอย่างสะเปะสะปะ
ความยุ่งเหยิงเกิดขึ้นได้อย่างไร
เรามีโอกาสหลายรูปแบบ ทั้งหนทางมากมาย ทางออกมากมาย เมื่อไม่เข้าใจข้อนี้ มนุษย์ก็เอาอะไรสักอย่างมาปนกันยุ่งไปหมดในทุกหนทาง แล้วพาตัวเองเข้าไปติดอยู่ในความยุ่งเหยิง เขาทุกข์ทรมานโดยไม่เคยค้นพบคำตอบว่าอะไรคือจุดหมาย อะไรคือสิ่งที่ถูก
ก่อนอื่น เขาสูญเสียคุณสมบัติที่จะรู้ว่าตนเองเป็นใคร เขายึดเอาอัตลักษณ์ต่าง ๆ ที่ถูกโยนใส่ตัวมาเป็นตัวตนของเขา ชีวิตของเขาจึงเต็มไปด้วยความยุ่งเหยิง และเขาก็ตายไปโดยไม่เคยหลุดออกจากความยุ่งเหยิงนั้น หากมนุษย์คนหนึ่งปลอดจากความยุ่งเหยิง แม้แต่ความตายก็กลายเป็นการเฉลิมฉลองไปอีกแบบหนึ่ง
ระบบสังคม หลักคำสอนทางศาสนา และคำพูดเพ้อเจ้อของคนที่ไม่เข้าใจ คือสิ่งที่สร้างความยุ่งเหยิงครั้งใหญ่ขึ้นมา เพื่อจะปลอดจากความยุ่งเหยิง เพื่อจะเข้าใจอย่างถูกต้อง จงแสวงหาครูที่แท้ ตระหนักรู้ความจริง และใช้ชีวิตอย่างเฉลิมฉลอง
บทกวีของกัมพันกับการปฏิบัติ
“ผู้ทรงสร้างโลกทั้งปวง ทรงดำรงไว้ และทรงสลายไปไม่หยุดหย่อน ผู้ทรงมีการละเล่นอันไร้ขอบเขต พระองค์คือองค์เป็นใหญ่ เราขอพึ่งพระองค์เท่านั้น”
นี่คือบทกวีที่เคยอยู่ในส่วนท่องจำสมัยเรียนหนังสือ หลายคนคงเคยท่องจำมาแล้ว ใครคือผู้มีการละเล่นอันไร้ขอบเขต พระองค์คือองค์เป็นใหญ่ เราขอพึ่งพระองค์
เราท่องจำ เราท่องให้ครูฟัง แต่ความยุ่งเหยิงอยู่ที่การปฏิบัติ มีความจริงอยู่ข้อหนึ่ง เมื่อผมนำความจริงนั้นมาปฏิบัติ ผมกลับยุ่งเหยิง การปฏิบัติคืออะไรเรารู้ แล้วความยุ่งเหยิงเกิดขึ้นเมื่อไร
สี่หนทางไม่ใช่ความยุ่งเหยิง
ความยุ่งเหยิงคืออะไร การมีทางออกสี่ห้าทางคือความยุ่งเหยิงหรือ มันก็เหมือนเมืองหนึ่งที่มีถนนไปถึงสี่ห้าสาย การมีเส้นทางสี่ห้าเส้นไม่ใช่ความยุ่งเหยิง จะไปทางเมืองเจงคัลปัตตุก็ได้ จะไปอีกทางก็ได้ จะอ้อมไปทางไหน ที่ที่ต้องไปถึงก็คือที่เดิม การไม่รู้ว่าเมืองที่จะไปคือที่ไหนต่างหากที่เป็นปัญหา
ขึ้นรถไฟแล้วลงไปต่อรถเมล์ก็ได้ นั่งตุ๊กตุ๊กไปก็ได้ ขี่มอเตอร์ไซค์ไปก็ได้ ไปสถานีด้วยรถเมล์ ตุ๊กตุ๊ก หรือรถยนต์ แล้วจากที่นั่นขึ้นเครื่องบิน ไม่มีความยุ่งเหยิงใด ๆ ในเรื่องนี้
ความยุ่งเหยิงเกิดขึ้นเมื่อไม่รู้ว่าต้นอยู่ตรงไหน ปลายอยู่ตรงไหน เกิดขึ้นเมื่อเส้นทางหนึ่งพันเกี่ยวเข้ากับอีกเส้นทางหนึ่ง ลองนึกถึงด้าย ปุยฝ้าย หรือสายไฟดู เวลาพันขดลวด สายเคเบิลพันกันจนดึงออกมาให้ถูกไม่ได้ นั่นแหละคือความยุ่งเหยิง
เส้นผมกับความยุ่งเหยิง
พูดถึงความยุ่งเหยิง ผู้หญิงเข้าใจทันที คือผมพันกัน ผู้ชายตัดผมสั้นจึงไม่ค่อยพันกัน ผมเป็นผู้ชาย แต่ผมของผมก็พันกันได้ เพราะผมไว้ผมยาว เคยมีคนเห็นผมจากข้างหลังแล้วนึกว่าเป็นผู้หญิง พวกเขารีบเดินมาดูข้างหน้า ผมก็ได้แต่ยิ้ม ปัญหาอยู่ที่ใคร อยู่ที่คนที่ตัดสินว่าไว้ผมยาวก็ต้องเป็นผู้หญิง
เส้นผมพันเกี่ยวกันเอง นานวันเข้าก็จับตัวเป็นก้อนกลายเป็นผมเผ้าเป็นสังกะตัง คนก็พูดทันทีว่า “พระศิวะเสด็จมาประทานพรแล้ว” แล้วเขาก็กลายเป็นนักบวชผู้ยิ่งใหญ่ไป
ต่อให้หวีผมเรียบร้อยแล้วเกล้ามวยก่อนนอน แต่เพราะศีรษะขยับไปมาระหว่างหลับ ผมก็ยังพันกัน ผู้หญิงบางคนอาบน้ำแล้วแยกเส้นผมให้ดีแล้วผึ่งให้แห้ง แกะผมที่พันกันด้วยนิ้วก่อน แล้วค่อยใช้หวี บางคนถักเปียได้สวยงาม แต่สำหรับบางคน การถักเปียนั่นเองกลายเป็นความยุ่งเหยิง ทุกครั้งที่ผมพันกัน เส้นผมก็ร่วงไปทีละน้อย สุดท้ายก็หัวล้าน นี่แหละคือความยุ่งเหยิงในทางปฏิบัติ
เรื่องนี้ไม่ได้ใช้กับเส้นผมเท่านั้น แต่ใช้กับมนุษย์ด้วย ตราบใดที่ผมยังไม่ถามว่าพระเจ้า หรือความจริง หรือธรรมชาตินี้ สร้างผมขึ้นมาอย่างไร สร้างมาเพื่ออะไร ตราบนั้นก็ยังยุ่งเหยิงอยู่
“พูดเหมือนเป็นไอ้นั่นใหญ่โต”
ใครก็ตามที่ใช้ชีวิตด้วยความคิดว่า “ฉันเป็นคนใหญ่คนโต” ย่อมยุ่งเหยิง ถ้า “ฉันไม่ได้เป็นอะไรเลย” ก็ไม่มีความยุ่งเหยิงใด ๆ
คนเราพูดอย่างสุภาพว่า “เขาพูดเหมือนเป็นไอ้นั่นใหญ่โต” คำว่า “ไอ้นั่น” หมายถึงอะไร ส่วนใหญ่ก็หมายถึงเส้นผมนั่นเอง เส้นผมพูดได้ที่ไหน เส้นผมมีปากหรือ แม้แต่สิ่งที่ตั้งใจจะพูดก็ยังพูดออกมาให้ชัดไม่เป็น
ไม่มีใครพูดว่า “อย่าพูดเหมือนหมา” เขาพูดกันว่า “อย่าทำตัวเหมือนหมา” เพราะรู้ว่าหมาพูดไม่ได้ แต่เขาพูดกันว่า “พูดเหมือนนกแก้ว” หมายความว่าพูดซ้ำตามที่คนอื่นพูดทุกคำ
มีชายคนหนึ่งไปมาหาสู่บ้านหลังหนึ่งเป็นประจำ ที่นั่นมีนกแก้วอยู่ตัวหนึ่ง ผู้หญิงในบ้านนั้นชื่อเธนโมฬี พอไปถึง เขาก็จะถามว่า “เธนโมฬี สบายดีไหม” ต่อมาเขาเอานกแก้วตัวนั้นมาเลี้ยงที่บ้านของตัวเอง พอมาถึงปุ๊บ นกแก้วก็ถามว่า “เธนโมฬี สบายดีไหม” ภรรยาของเขาถามว่า “เธนโมฬีนี่ใคร” นกแก้วก็พูดตามที่ได้ยินมานั่นแหละ
ไม่มีใครพูดว่ามือพันกัน หรือขาพันกัน ถ้าผมพันกันมากนัก ก็โกนหัวเสียก็ได้ ไม่อย่างนั้นก็ไปบวชเป็นนักบวชเสียเลย ถ้าไม่หวีผม สิ่งสกปรกก็สะสมจนผมจับเป็นสังกะตัง แค่ทาขี้เถ้าศักดิ์สิทธิ์เป็นแถบบนหน้าผากแล้วนั่งลงก็พอ ไม่ต้องร้องเพลงสวดด้วยซ้ำ คนก็จะมามุงกันว่า “แค่ได้แตะตัวท่าน ก็มีแต่เรื่องดี” นักบวชที่เคี้ยวพริกเขียวสด ๆ ก็เป็นนักบวชแบบหนึ่ง นักบวชที่ดื่มเหล้าก็แบบหนึ่ง นักบวชที่สวมหมวกก็อีกแบบหนึ่ง นักบวชมีอยู่หลากหลายแบบอย่างนี้
ไปกาญจีปุรัมก็แกว่งขาไป
เคยได้ยินคำว่า “สิกกัล สิงคารเวลัน” ไหม มีเมืองหนึ่งชื่อสิกกัล ซึ่งแปลว่า “ความยุ่งเหยิง” และสิงคารเวลันคือเทพเจ้าในเทวาลัยของเมืองนั้น ความยุ่งเหยิงไม่ได้อยู่แค่ในเส้นผม แต่กลายมาเป็นชื่อเมืองเลยทีเดียว
มีคนหนึ่งพูดว่า “ไปกาญจีปุรัมนะ แค่แกว่งขาไปก็มีข้าวกินแล้ว” อีกคนได้ยินเข้าก็ไปกาญจีปุรัม นั่งลงบนชานหน้าบ้านหลังหนึ่งแล้วแกว่งขาไปมา ไม่มีใครเอาข้าวมาให้กิน คนที่พูดนั้นหมายถึงการทอผ้า ที่กาญจีปุรัม ถ้าจะทอผ้าด้วยกี่ ต้องขยับเท้าเหยียบไปด้วย แต่เจ้าคนนี้กลับนั่งแกว่งขาเฉย ๆ เขาควรจะถามไหมว่าแกว่งขาแล้วข้าวจะมาได้อย่างไร คนที่พูดนั้นหาเงินได้แล้ว ส่วนคนนี้ “เข้าใจดีแล้ว”
ความยุ่งเหยิงอยู่ที่การเลือก
ถ้าอย่างนั้น ความยุ่งเหยิงอยู่ที่ไหน อยู่ที่การเลือก อยู่ที่การเลือกโดยไม่มีความแจ่มชัด อยู่ที่การไม่เข้าใจให้ถูกต้องว่าอีกคนพูดอะไร การมีหลายเส้นทางไม่ใช่ปัญหา จะเลือกเส้นทางไหน ผมก็ไม่ได้ยุ่งเหยิง แต่คนที่ไม่รู้ว่าจะเลือกเส้นทางไหน เดินทางนี้สักพัก เดินทางนั้นสักพัก ไปแล้วก็กลับ ไปแล้วก็กลับ เมื่อไรเขาจะไปถึงเมืองที่จะไป
ตัดสินใจแล้วว่าจะต้องไปเมืองอรักโกณัม จะเดินไปก็ได้ นั่งรถไฟไปก็ได้ ปั่นจักรยานไปก็ได้ ถ้าเดินไปก็ถึงภายในสี่ห้าวัน นั่งเกวียนวัวไปก็ไม่ผิด แต่มีคนหนึ่งเดินไปได้สักระยะ แล้วกลับมาขึ้นรถไฟ ลงที่สถานีแล้วก็เดินอีก จากนั้นกลับบ้านไปเอาจักรยานมา คนแบบนี้เมื่อไรจะถึงเมืองที่จะไป
สิ่งที่ผมต้องรู้คือจุดหมายปลายทาง ถ้าตีความคำว่า “ไปแกว่งขาที่กาญจีปุรัม” ตามตัวอักษร ก็ต้องนั่งแกว่งขาไปเรื่อย ๆ ผมไม่เข้าใจ แต่คิดว่าเข้าใจแล้ว เพราะอย่างนี้จึงเกิดความยุ่งเหยิง
ถ้าผมเข้าใจ ก็ไม่มีความยุ่งเหยิงในเรื่องใดเลย จะมีเส้นทางมากเท่าไรก็ไม่เป็นปัญหา จะมีปัญหามากแค่ไหน สำหรับผมก็ไม่เป็นปัญหาเลย เพราะผมรู้แล้วว่าจะรับมือกับปัญหาอย่างไร