ตอนที่ 4 จาก 4
จงใช้ชีวิตของตัวเอง
บทความนี้เป็นตอนที่สี่ในบทความสี่ตอนที่เรียบเรียงจากคำบรรยายภาษาทมิฬเรื่อง “Pazhakkam” (ความเคยชิน) ของศิวโยคี และแปลจากต้นฉบับภาษาทมิฬ ชมคำบรรยายต้นฉบับ
ทาสของความเคยชินที่วิ่งวุ่นเหมือนมด
การเกิดไม่ได้กำหนดว่าคนคนหนึ่งเป็นอย่างไร ความเคยชินต่างหากที่หล่อหลอมเขา แต่เราไม่เคยมองเห็นสิ่งนี้ด้วยตาของตัวเองเลย
ทาสของความเคยชินจะหยุดมองอะไรบ้างไหม ถ้าพูดอะไรกับเขา เขาจะรู้สึกถูกรบกวน เขาวิ่งวุ่นไม่หยุดเหมือนมด เอาไปวางไว้ที่ไหนก็วิ่งอยู่อย่างนั้น
ถ้าถาม เขาก็มีเรื่องเล่าเตรียมไว้ “ผมขยันเหมือนมดตลอดเวลา!” ขยันไปเพื่ออะไร ทำไมเธอวิ่งอย่างขยันขันแข็งอยู่ในรถไฟที่กำลังแล่น วิ่งไปเท่าไรเธอก็ไปถึงแค่ที่ที่รถไฟจะไป
บางคนขี่มอเตอร์ไซค์ไปทำงานโดยนั่งชิดปลายเบาะด้านหน้า ราวกับว่าจะไปถึงเร็วขึ้น รถก็วิ่งไปตามความเร็วของมัน มีแต่คนนั้นที่พุ่งนำหน้ารถไป เขาไม่รู้ว่าเมื่อใจวิ่งนำหน้าไปอย่างนั้นจะเกิดอะไรขึ้น
เข้าใจไหมว่าความเคยชินทำอะไรกับเธอไว้ เธอมองสังคมนี้ไม่ได้ มองโลกรอบตัวไม่ได้ ทาสของความเคยชินไม่มีสายตาแบบนั้นเลย
ทาสที่อยู่ในโลกของอารมณ์
คนขี้เมาอยู่ในโลกของอารมณ์อย่างไร ทาสของความเคยชินก็อยู่ในโลกของอารมณ์อย่างนั้น อย่าคิดว่าการดื่มเหล้าเท่านั้นคือความเป็นทาส คนขี้เมายังเลิกได้ถ้าไม่มีเหล้า
ทำไมคนคนหนึ่งจึงกลายเป็นคนขี้เมา เขาเข้ากับชีวิตและสังคมไม่ได้ เมื่อแบกรับทุกอย่างไม่ไหว ทั้งครอบครัว ทั้งความรับผิดชอบ ที่พึ่งที่ง่ายที่สุดที่เขาไปได้ก็คือสิ่งเสพติด ที่นั่นเขาได้ล่องลอยอยู่ในอีกโลกหนึ่ง “ยิ่งสูบยิ่งสุข สุดท้ายนำทุกข์มาให้” คนเขาว่าอย่างนั้น เขาไม่ได้สร้างความเดือดร้อนให้สังคมมากนัก คนที่รักเขาจริง ๆ เท่านั้นที่เศร้าใจ
ทาสพวกนี้ยังพอทำเนา แต่คนที่ทำตัวเองให้เป็นทาสและทรมานตัวเอง เราทำอะไรไม่ได้เลย
พระเจ้าไม่ได้สั่งให้เธอทรมานตัวเอง
พระเจ้าไม่ได้สั่งให้คุณทรมานตัวเอง ไม่ได้สั่งให้อดอาหาร ไม่ได้สั่งให้ทำร้ายตัวเอง ไม่ได้สั่งให้ทนทุกข์ ไม่ได้สั่งให้ทำตัวให้น่าอับอาย ไม่ได้สั่งให้คุกเข่า ไม่ได้สั่งให้คุณทำอะไรกับตัวเองเลย สิ่งที่ท่านบอกมีเพียง “เธอใช้ชีวิตได้เท่าที่ปัญญาของเธอมี” เธอเองนั่นแหละที่ต้องขยายปัญญาของเธอ
เพราะเป็นทาสของความเคยชิน เธอจึงสร้างรั้วล้อมปัญญาไว้ ตราบใดที่ปัญญายังไม่ขยาย เธอก็เฉลิมฉลองอารมณ์ของเธอไม่ได้ เมื่อไม่ได้เฉลิมฉลองอารมณ์ มันก็จะทำงานในอีกรูปแบบหนึ่ง อารมณ์อยากแก้แค้นจะโผล่ขึ้นมา เธอจะเรียกคนอื่นว่า “ผิด” และท้าให้มาโต้เถียงกัน
ถ้าผมเป็นทาสของความเคยชิน ผมก็ต้องพูดว่า “ผมถูก” ทำไม เพราะผมทำสิ่งหนึ่งต่อเนื่องมาชั่วลูกชั่วหลาน มันจึงถูกสำหรับผม แต่ความจริงไม่ใช่อย่างนั้น
โลกที่เปลี่ยนไป
ยุคแล้วยุคเล่า พระเจ้าก็ยังคงเหมือนเดิม แต่มนุษย์เปลี่ยนสถานะทางสังคมและความรับผิดชอบของตนอยู่เรื่อยไป สิ่งของและวิธีใช้สิ่งของก็เปลี่ยนไปแล้ว
เราเห็นมาเยอะแล้วต่อหน้าต่อตา โทรศัพท์ปุ่มกด แล้วก็จอสัมผัส ตอนนี้แค่พูดก็พอ เขาว่าอีกไม่นานจะฝังชิปไว้ในสมอง แค่คิดก็เกิดขึ้น คิดถึงใคร คนนั้นก็จะมายืนอยู่ตรงหน้า คนจะสวมแว่นแล้วดูสิ่งที่ตัวเองคิดไปเรื่อย ๆ ไม่ลืมตามองตรง ๆ แม้แต่คนที่อยู่ตรงหน้าก็จะมองผ่านแว่น ในอนาคตมนุษย์จะกลายเป็นหุ่นยนต์ไปทั้งตัว
ความเคยชินทำให้อารมณ์ต่ำลง
แต่ในความเปลี่ยนแปลงนี้ คุณคือคนที่พาอารมณ์ไปด้วย ถ้าอารมณ์ยังเป็นทาสอยู่ ก็ทำอะไรไม่ได้ ความเคยชินทำให้อารมณ์ของคุณต่ำลงน่าอับอาย ทาสของความเคยชินไม่เฉลิมฉลองอารมณ์
“เขาดื่มเหล้าแล้วร้องไห้ นั่นไม่ใช่การเฉลิมฉลองอารมณ์หรือ” ไม่ใช่ นั่นก็เป็นสิ่งที่เรียกให้มาเอง เขาร้องไห้เพราะระงับความทุกข์ข้างในไม่ได้ แต่ที่จริงเขาไม่ได้ร้องไห้ คนที่เป็นหนี้ดื่มแล้วก็ลืมหนี้ คนป่วยดื่มแล้วก็ลืมโรค แต่เช้าวันรุ่งขึ้น หนี้และโรคก็ยังอยู่เหมือนเดิม
ความเพียรคือหนทาง
คนที่คลั่งศาสนาก็เหมือนกัน เธอหลุดพ้นไม่ได้เพราะไหว้พระเจ้า หรือเพราะทำตามความเคยชินของเธอต่อไป อยากได้อะไร ต้องพัฒนาความสามารถที่จะทำสิ่งนั้นก่อน จึงจะได้มันมา เข้าใจไหม
ไหว้พระเจ้าแล้วเงินไม่มา มนต์ ไสยศาสตร์มนต์ดำ หรือการกระทำที่ทำจนเคยชิน ไม่ได้ทำให้ใครร่ำรวย ต้องพยายาม ต้องลงแรงทำงานเท่านั้นจึงจะร่ำรวยได้
สมาธิและโยคะก็เหมือนกัน ถ้าทำเพราะความเคยชิน ความผิดพลาดก็เกิดขึ้น ผมเองต้องสังเกตและถามอย่างชัดเจน มีสิ่งที่เรียกว่าสมาธิอยู่จริงไหม มีสิ่งที่เรียกว่าการรู้แจ้งอยู่จริงไหม เธอเข้าถึงมันแล้วหรือยัง การกินเนื้อกินปลาเกี่ยวอะไรกับเรื่องนี้ คำถามทั้งหมดนั้นต้องเอามาถามผม การจัดสัตสังก็เพื่อการนั้นแหละ
จิตวิญญาณแบบตรงไปตรงมา
แต่จะไม่มีคนคลั่งศาสนาคนไหนมาถามผม ทำไม เพราะเขารู้แล้วว่าถ้ามา ข้อโต้แย้งของเขาจะยืนไม่อยู่ ผมไม่ได้พูดถึงจิตวิญญาณที่อยู่ในหนังสือหรือคัมภีร์ศาสนา ผมพูดตรง ๆ
ถ้าผมสัมผัสพระเจ้าได้ เธอก็สัมผัสได้ ผมมีตาที่สาม เธอก็มี ที่ที่ผมไปได้ เธอก็ไปได้ ถ้าเธอยิ่งใหญ่กว่าผม เธอก็ทำให้ดูได้ก่อนผมเสียอีก ผมมีอยู่ เธอก็มีอยู่
ความศิวิไลซ์คือความใหม่
ถ้าคุณเป็นทาสของความเคยชิน แม้แต่สิ่งที่ผมพูดคุณก็จะไม่เข้าใจ ทำไม เพราะคุณเรียนรู้กฎเกณฑ์บางอย่างมาแล้วว่านักพูดควรพูดอย่างไร นั่นแหละคุณจึงเขียนไว้ใต้คำบรรยายของผมว่า “นี่หรือคือคำพูดที่ศิวิไลซ์” นั่นเป็นปัญหาของคุณ ไม่ใช่ปัญหาของผม คุณกลายเป็นทาสของความเคยชินไปแล้ว
ความศิวิไลซ์คืออะไร สิ่งใหม่นั่นแหละคือความศิวิไลซ์ วัฒนธรรมคือของเก่า ความศิวิไลซ์คือของใหม่ คนที่ติดอยู่กับความเคยชินไม่มีวันเข้าใจความศิวิไลซ์ ทุกคนต้องจัดการตัวเอง ผมขอพูดอีกครั้ง ใครต้องเป็นคนจัดการ ผมเองนั่นแหละ
ทาสของความเคยชินจะล้มเหลว
ทาสของความเคยชินจัดการตัวเองไม่ได้ เขาจะติดอยู่ในความเคยชินว่า “ผมตื่นตีห้าเท่านั้น” คนที่รับมือกับสิ่งใหม่ได้จะทำอะไรบางอย่าง ออกกำลังกาย ดูแลตัวเองให้ดูดี และอื่น ๆ
คนที่ไม่ได้เป็นทาสของความเคยชินจะไม่มีวันล้มเหลว ทำไม เพราะเขาจะปรับเปลี่ยนตัวเองทันทีให้เข้ากับสิ่งที่นำความสำเร็จมาให้ ถ้าพยายามมีลูกมาสองปีแล้วยังไม่มี เขาก็ไปคลินิกรักษาผู้มีบุตรยากทันที จะไม่มัวพูดว่า “สิบปีแล้วยังไม่มีลูก”
ทาสของความเคยชินปฏิเสธที่จะรับมือกับสิ่งใหม่ ทั้งชีวิตเขาค้นหาอยู่ในของเก่า ที่นั่นเขาจะไม่พบสิ่งที่ต้องการ ถ้าคุณเป็นทาสของความเคยชิน คุณจะไม่มีวันประสบความสำเร็จในชีวิต
ความเป็นทาสที่คุณไม่รู้ตัว
วินัยเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ผมขอพูดอีกครั้ง วินัยเปลี่ยนได้ ในนั้นมีความต้องการของผมอยู่ ในความเคยชิน คุณเป็นทาสโดยที่ไม่ได้ต้องการเลย
คุณเองก็ไม่รู้ตัว ตอนเช้าไม่ดื่มกาแฟไม่ได้ พอสามทุ่มก็ง่วง เปิดไปดูช่องข่าวช่องนั้นเองโดยอัตโนมัติ การนั่งดูคลิปสั้นไปเรื่อย ๆ กลายเป็นงานอย่างหนึ่ง
อย่าคิดว่าความเป็นทาสมีแค่เหล้ากับบุหรี่ มีเครื่องมือมากมายเข้ามาเพื่อทำให้คุณเป็นทาสของความเคยชินแล้ว คุณจะกลายเป็นทาสของความสบาย คนอื่นจะเป็นคนเลือกชีวิตให้คุณ คุณจะกลายเป็นคนน่าสงสาร และคนอื่นจะใช้ชีวิตโดยอาศัยคุณ
จงใช้ชีวิตของตัวเอง
ยุคแล้วยุคเล่า เขาสร้างทาสของความเคยชินขึ้นมา กษัตริย์ไม่ได้ฉลองปงกัล พวกคุณต่างหากที่ฉลองปงกัล คุณฉลองวันเกิดของกษัตริย์ แต่กษัตริย์ไม่รู้เลยว่าวันเกิดของคุณคือวันไหน กษัตริย์จัดพิธีสยุมพร คุณใช้ชีวิตไปโดยไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามีสิ่งนั้นอยู่
แต่ผมขอบอกว่า อำนาจที่จะกำหนดว่ามนุษย์แต่ละคนควรใช้ชีวิตอย่างไรอยู่ที่ใคร อยู่ที่ตัวเขาเอง เพราะฉะนั้นเธอเองต้องใช้ชีวิตของเธอ เธอเองต้องเฉลิมฉลองตัวเอง ต้องเปิดเผย ถ้าเธอตัดสินใจจะอยู่อย่างปลอดภัยในบ่อน้ำ แล้วพูดว่า “คนนั้นไม่ให้โอกาส คนนี้ขัดขวาง” นั่นเป็นปัญหาของใคร
กบในบ่อน้ำ
ผมหย่อนบันไดลงไปได้ หย่อนเชือกลงไปได้ ไม่ใช่เชือกที่ผุแล้ว แต่เป็นเชือกที่ถ้าเธอจับไว้ ก็ดึงเธอขึ้นมาข้างนอกได้ แต่ถ้าเธอยังใช้ชีวิตอยู่ในบ่อน้ำเป็นกบในบ่อน้ำ ผมจะทำอะไรได้
ผมเคยเขียนเรื่องสั้นชื่อ “กบในบ่อน้ำ” และ “นักโทษของสถานการณ์” ตอนนี้ไม่รู้ว่าไปอยู่ที่ไหนแล้ว คงต้องเขียนใหม่จากชื่อเรื่องที่จำได้เท่านั้น ใครเป็นเหตุให้เธอเป็นกบในบ่อน้ำแบบนี้ เธอเองนั่นแหละ
จงเฉลิมฉลอง และทำให้คนอื่นมีความสุขด้วย
เพราะฉะนั้นอย่าเป็นทาสของความเคยชิน จงเฉลิมฉลอง มองหาสิ่งใหม่ จงรักษาตัวเองไว้ในความสุขเสมอ เธอมีความสุข และทำให้คนรอบตัวมีความสุขด้วย
ถ้าชวนว่า “มา เรามาสนุกกัน” บางคนก็ไม่มา ถ้าชวนว่า “มา ร้องเพลงกัน มา เต้นรำกัน” เขาก็บอกว่า “ฉันทำไม่เป็นหรอก ไม่ไป” ถ้าเรียกเด็ก เด็กจะมาทันที คนบ้าก็จะทำเองเลย กับเด็กและกับคนบ้า เรายังสนุกด้วยได้ แต่พวกครึ่ง ๆ กลาง ๆ ที่ติดความเคยชินเหล่านี้ แก้ไขไม่ได้ เปลี่ยนไม่ได้ เพิ่มไม่ได้ ลดไม่ได้ จงระวังตัวในสังคม
จงเป็นการเฉลิมฉลอง
ก้าวออกจากความเคยชิน จงเฉลิมฉลอง จงมีความสุข วินัยเป็นทางเลือกของเธอ มีความสุข เฉลิมฉลอง เบิกบานให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ แล้วก็จากไป นี่คือโลกที่พระเจ้าสร้าง และโลกนี้ไม่ได้ปฏิเสธความสุขของมนุษย์
ต่อให้มีใครขัดขวางเธอ ก็จินตนาการอยู่ในใจของเธอเอง ไม่มีใครห้ามได้ ผมยังเข้าไปในความฝันได้เลย คุณจะฟ้องผมเพราะเรื่องนั้นได้หรือ จงกล้าหาญ จงมีความสุข แล้วพบกันใหม่ในโอกาสหน้า
จงอยู่ให้ดี จงอยู่อย่างงดงาม จงเป็นการเฉลิมฉลอง การทำให้ตัวคุณเป็นคนมีคุณค่ายิ่งอยู่ในมือของคุณเอง ผมเป็นโอกาสหนึ่ง คุณใช้ผมให้เป็นประโยชน์ได้