ตอนที่ 2 จาก 4
คนดื่มเหล้าเท่านั้นหรือที่เป็นทาส
บทความนี้เป็นตอนที่สองในบทความสี่ตอนที่เรียบเรียงจากคำบรรยายภาษาทมิฬเรื่อง “Pazhakkam” (ความเคยชิน) ของศิวโยคี และแปลจากต้นฉบับภาษาทมิฬ ชมคำบรรยายต้นฉบับ
เขย่าโทรศัพท์แล้วรู้ได้ไหมว่าใครอยู่ใกล้ ๆ
ตอนนี้มีบลูทูธแล้ว มีไวไฟแล้ว แค่เขย่าโทรศัพท์ก็แชร์อะไรให้อีกคนได้แล้ว แอปแบบนั้นมีมากมาย ถ้าคุณมีบัญชีในแอปแบบนั้น แล้วมีใครมาเขย่าโทรศัพท์อยู่ใกล้ ๆ คุณ เขาจะรู้ทันทีว่าเจ้าของเบอร์นั้นคือคุณที่อยู่ใกล้ ๆ คุณก็ทำแบบเดียวกันได้ ส่งคำขอเป็นเพื่อนได้ทันที เข้าใจไหม มองไปทางไหนก็มีโอกาส
ตอนนี้คุณจะใช้ชีวิตอย่างไร
ตอนนี้คุณจะใช้ชีวิตอย่างไร
จนถึงตอนนี้คนก็ยังพูดกันอยู่ว่า สมัยก่อนพระรามเป็นอย่างนั้น พระกฤษณะเป็นอย่างนั้น ก็ได้ แล้วตอนนี้ผมควรเป็นอย่างไร
คุณถาม เขาตอบ พอเขาตอบ คุณก็ยอมรับทันที สวามีควรเป็นอย่างไร คนที่สอนสมาธิ คนที่สอนเรื่องพระเจ้า ควรเป็นอย่างไร
ผมไม่ใช่ทาสของความเคยชิน และไม่ใช่คนที่ถูกทำให้เคยชินแล้วด้วย ผมพูดแบบไหนก็ได้ สิ่งที่สำคัญสำหรับผมคือส่งมอบสิ่งที่ต้องบอก แค่นั้น สัตสังสัปดาห์ละครั้ง เราเฉลิมฉลองแล้วก็กลับไป หัวข้อวันนี้คือ “ความเคยชิน” ซึ่งก็คือความเป็นทาส
คนดื่มเหล้าเท่านั้นหรือที่เป็นทาส
สิ่งที่คุณคิดอยู่คือ ความเป็นทาสมีอยู่แค่ในคนที่ดื่มเหล้าแล้วนอนกลิ้ง แค่ในคนที่สูบบุหรี่แล้วนอนแผ่ ไม่ใช่ คุณคิดว่าเขาคนเดียวที่โง่ ถ้าอย่างนั้นคุณเป็นใคร
ทำไมคนขี้เมาคนหนึ่งจึงเกิดขึ้น ยาเสพติดกลายเป็นธุรกิจได้อย่างไร มนุษย์ติดกัญชากันได้ถึงขนาดไหน ทำไมมนุษย์จึงตกเป็นทาสของความมึนเมา ของสิ่งเสพติด ทำไมมนุษย์จึงไม่ใช้ชีวิตอย่างอิสระ คุณเคยถามเรื่องเหล่านี้บ้างไหม
ถ้าใครตัดสินใจแล้ว จะทำอะไรได้
ถ้ามนุษย์คนหนึ่ง ไม่ว่าชายหรือหญิง ตัดสินใจแล้วว่าตนจะใช้ชีวิตอย่างไร คุณจะทำอะไรเขาได้ คุณขัดขวาง หยุด เปลี่ยน ลด หรือเพิ่มอะไรไม่ได้เลย ถ้าใครตั้งใจแล้วว่า “ฉันจะใช้ชีวิตแบบนี้” นั่นคือข้อยุติ
ตอนนี้ผมกำลังสอนให้คุณเสียคนหรือ ผมสอนว่า “เหลวไหลไปเถอะ ใช้ชีวิตอย่างน่ารังเกียจ” หรือ ไม่ใช่ ในโลกนี้โอกาสแบบนั้นมีอยู่ทั้งนั้น ทุกถนนมีร้านเหล้าอยู่ร้านหนึ่ง ใช่ไหม
เพื่อนที่ซื้อเบียร์ให้คือใคร
“เพื่อน ฉันบอกผู้หญิงคนนั้นไปแล้วว่าชอบเขา ตอนนี้เขาซ้อนมอเตอร์ไซค์ไปกับผู้ชายอีกคน” เพื่อนตอบว่า “นั่นไม่ใช่ปัญหาเลย มา ดื่มเบียร์สักขวด” เมื่อไรที่เล่าเรื่องเศร้า ก็เบียร์ทันที “ใจที่บาดเจ็บ เอาเหล้ารดให้หาย” ใช่ไหมล่ะ
เขารู้ว่าถ้าซื้อเบียร์ให้คนนี้หนึ่งขวด คนนี้จะซื้อคืนให้สิบขวด งานของเขามีแค่ทำให้เบียร์ขวดแรกลงคอไป หลังจากนั้นคนนี้ก็พูดเองว่า “ยังไงแกก็เพื่อนฉัน แกคนเดียวที่เข้าใจความเศร้าของฉัน สั่งอีกขวดไหมเพื่อน ฉันมีเงิน”
แต่ใครซื้อให้ก่อน เขาแค่เปิดบิลแรกเท่านั้น หลังจากนั้นเบียร์สามสิบขวดก็ลงคอไป สองคนไม่ได้ออกจากบาร์เลยด้วยซ้ำ ตอนนี้สภาพของเธอเป็นอย่างไร
อะไรที่ถูกสอนให้เราว่าเป็นนิสัยดี
ต้องตื่นตีห้า ตื่นในช่วงพรหมมุหูรตะนั้นดี ก็ได้ แต่คนที่นอนเที่ยงคืนแล้วตื่นตีห้าหน้าตาจะเป็นอย่างไร เหมือนฟิวส์ข้างในขาดหมด เดินไปเดินมาเหมือนอะไรสักอย่าง
“ผมตื่นตีห้ามานั่งสมาธิ” สิบห้านาที หนึ่งชั่วโมง สองชั่วโมง พร้อมกับอ่านหนังสือสักเล่ม แต่ละศาสนามีแบบของตน มีทั้งคนที่กลิ้ง คนที่ดิ้น คนที่เอาของแหลมแทงตัวเอง สารพัด ถ้าเราพูดอะไรออกไป เราเองนั่นแหละจะถูกจับตัวไป
คุณทาอะไรไว้บนหน้าผาก
ความเคยชินไม่จำเป็นต้องมีใครจับคุณนั่งแล้วสอน ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง คุณถูกทำให้เคยชินมาแล้ว มันอาจเป็นอะไรก็ได้ อาจเป็นการทาเถ้าศักดิ์สิทธิ์ อาจเป็นการเขียน นามัม
ดูผมสิ ดูหน้าผากของผม นี่เป็นความชอบของผม คุณจะจัดสิ่งนี้ไว้ในประเภทไหน ถ้ามีคนถามว่า “ทำไมเขียนนามัม ทำไมทาแถบเถ้าศักดิ์สิทธิ์ ทำไมแต้ม ป๊อตตุ” จะตอบว่าอะไร
ถึงอย่างนั้นคนของเราก็ยังหาอะไรมาพูดจนได้ “เขาเหมือนกรรณะ” ราวกับว่าเคยอยู่บ้านเดียวกับกรรณะ แล้วเห็นกับตาว่าเขาแต้มป๊อตตุไว้ที่หน้าผาก
เราคิดว่าใบหน้าที่ภาพยนตร์แสดงคือเทพเจ้าหรือ
พอดูกรรณะในภาพยนตร์ เราก็คิดว่ากรรณะเป็นอย่างนั้นจริง ๆ ผมเองก็เคยคิดอย่างนั้น วีรปาณฑิยะ กัฏฏพอมมัน หน้าตาเป็นอย่างไร ผมเคยคิดว่าเขาต้องเหมือนนักแสดงที่เล่นเป็นเขาในภาพยนตร์ ทำไม เพราะนักแสดงคนนั้นแหละที่แสดงให้เราดู
ที่แย่กว่านั้น คุณคิดว่าพระศิวะหน้าตาเป็นอย่างไร พระศิวะต้องเหมือนนักแสดงที่เล่นเป็นพระศิวะในภาพยนตร์ ครั้งหนึ่งเมื่อนักแสดงอีกคนเล่นเป็นพระศิวะ ผมเองยังพูดว่า “ไม่เข้ากัน พระศิวะไม่ได้เป็นอย่างนี้” พระแม่อัมมันก็เหมือนกัน นักแสดงหญิงที่ผมเห็นเล่นเป็นพระแม่ครั้งแรก นั่นแหละคือเทพเจ้าสำหรับผม ถ้ามีคนใหม่มาเล่นบทนั้นก็ไม่เข้ากัน ทำไม เพราะผมเห็นเทพเจ้าครั้งแรกในรูปของใคร สิ่งนั้นก็กลายเป็นความเคยชิน
ผมเคยชินกับอะไรบางอย่าง แล้วผมก็มองทุกสิ่งตามความเคยชินนั้น ผมพูดว่า “มันต้องเป็นอย่างนั้น นั่นแหละถูก” นี่ไม่ใช่ความเป็นทาสด้วยหรือ นี่ไม่ใช่การเสพติดหรือ
กาแฟบนเตียงกับเสียง “โอม” ตอนเช้ามืดไม่ใช่ความเป็นทาสหรือ
“ตื่นเช้ามา จะแปรงฟันหรือไม่ก็ตาม ถ้าไม่มีกาแฟบนเตียง ผมลืมตาไม่ขึ้นเลย” ผู้ชายคนหนึ่งหรือผู้หญิงคนหนึ่งพูด นี่เป็นความเป็นทาสหรือไม่
เราเล็งไปที่คนดื่มเหล้าอยู่ตลอด พวกคุณทุกคนเป็นคนดี มีแต่พวกเขาที่เลว เขาดื่มแล้วนอนหลับสบายอยู่ข้างถนน เธอตะโกนเสียงดังตอนเช้ามืดปลุกคนสิบคนให้ตื่น จะให้ทำอะไรกับเธอดี เขาถาม
ใครคนหนึ่งเพิ่งไปเข้าคอร์สสมาธิที่ไหนสักแห่งมา เขานั่งอยู่ที่บ้าน พอตื่นตีห้าก็ตะโกนว่า “อะ อุ มะ ต้องออกมาจากข้างใน!” เพื่อนบ้านตื่นขึ้นมาดูว่า “เป็นอะไรไปวะ”
ตอนนี้คุณบอกมาสิ คนที่แอบดื่มเงียบ ๆ ไม่ให้ใครรู้แล้วก็นอนไป ถูกหรือ คนที่ตะโกน “โอม” ตอนตีห้าปลุกทุกคนให้ตื่น ถูกหรือ
ตั้งคำถามกับความเคยชินทางพิธีกรรมได้ไหม
“ผมเป็นคนขี้เมา เป็นทาส” ใครคนหนึ่งพูด ถ้าถามว่ามีอันตรายอะไร คนก็ตอบว่า “เพราะดื่มเหล้า ครอบครัวพังทั้งครอบครัว” ก็จริง เหล้าทำให้ครอบครัวพัง
แต่ลองดูความเคยชินที่เกิดขึ้นในบ้านในนามของพิธีกรรมและการถือพรต พอสวมพวงมาลัยถือพรตแล้ว จานก็แยก แก้วก็แยก ที่นอนก็แยก ถ้าบ้านมีฐานะและมีห้องแยกก็ไม่เป็นไร คนที่ไม่มีก็ต้องไปนอนที่วัดท่ามกลางความหนาว มีใครตั้งคำถามกับเรื่องเหล่านี้บ้างไหม ในความเคยชินเหล่านี้ อะไรถูก
อย่าคิดว่าผมกำลังพูดเข้าข้างเหล้า อะไรก็ตามจะเป็นปัญหาก็ต่อเมื่อเกินพอดี ขอยกอุปมาสักข้อ ถ้าเธอนั่งอยู่คนเดียว ปิดประตูแล้วเปล่งเสียง “โอม” นั่นไม่ผิดเลย ต่อเมื่อเธอตะโกนปลุกทุกคนอย่างที่ผมพูดเมื่อครู่ จึงต้องดูว่าเกิดอะไรขึ้น
ผมพูดแบบนี้เกี่ยวกับศาสนาอื่นไม่ได้ แต่ผมพูดถึงสิ่งที่มีในศาสนาของผม ศาสนาฮินดู ได้ ถ้าผมพูด คนฟังจะคิดและยอมรับ
ฉะนั้นจงเข้าใจสิ่งนี้ ความเคยชินทำให้เราน่าอับอายได้หลายทาง มันทำให้เราใช้ชีวิตอย่างอิ่มใจไม่ได้
ใครทำลายการนอนวันอาทิตย์
หลังจากทำงานกะดึก ทำโอทีที่โรงงาน ผมกลับมา และเพราะได้พักแค่วันอาทิตย์วันเดียว ผมจึงนอนหลับสนิทจนเที่ยง
ทันใดนั้นมีเสียงจากเครื่องขยายเสียง การนอนขาดกลางคัน ศาสนาไหน ผมจะไม่บอก
ถ้าคุณจะไหว้พระเจ้าก็ไหว้เงียบ ๆ แล้วก็ไปเถอะ ต้องไหว้ผ่านเครื่องขยายเสียงพระเจ้าจึงจะได้ยินหรือ คุณบอกว่าทั้งหมดนี้เป็นนิสัยดี “พวกเราเป็นคนที่ประกอบพิธีและข้อปฏิบัติทุกเช้า” ผมจะพูดอะไรกับคุณได้ นี่ก็เป็นความเป็นทาสเหมือนกัน
เขาจะปล่อยให้เราเดินจากไปอย่างพระพุทธเจ้าไหม
มีใครยอมรับคนที่ใช้ชีวิตตามใจตัวเองบ้างไหม หมาตัวหนึ่งนอนอยู่ จู่ ๆ ก็ลุกเดินไป แล้วก็กลับมานอนใหม่ คุณคิดว่ามนุษย์ทำอย่างนั้นได้ไหม
ถ้ากลางดึกคุณเปิดประตูขึ้นไปเดินเล่นบนดาดฟ้าสักหน่อย ภรรยาจะยอมไหม “อะไร คิดจะทิ้งฉันไปเหมือนพระพุทธเจ้าหรือ” เธอจะถาม
ลองทำอย่างนั้นสี่วันติดกันดู วันแรกเธอจะสังเกตและซักถาม วันที่สี่เธอจะปล่อยไปว่า “เขาก็เป็นของเขาอย่างนี้ จะทำอย่างไรได้” นั่นก็กลายเป็นความเคยชินอย่างหนึ่ง
ความเคยชินของสามีภรรยาเกิดขึ้นได้อย่างไร
การพาไปดูหนังก็เหมือนกัน แต่งงานใหม่ ๆ สามเดือนแรกสามีภรรยาจะทะเลาะกันอย่างหนักเพราะไปโรงหนังไม่ทันเวลา กว่าเธอจะแต่งตัวเสร็จออกจากบ้านได้ ยังไงก็ช้าไปครึ่งชั่วโมง
ผ่านไปสี่เดือนก็เข้าที่เป็นความเคยชิน เราต้องทำอะไร ข้ามตัวอย่างหนังทั้งหมดไป ไปดูแค่ตัวหนังอย่างเดียว
นี่คือความฉลาดสุดยอด ความเป็นอัจฉริยะ มันจะเกิดก็ต่อเมื่อเราเข้าใจคนที่อยู่ตรงหน้า ไม่อย่างนั้นก็สู้กันไปจนวันสุดท้าย ในบ้านตัวเองคุณจะได้หัดทั้งมวยทั้งกังฟู
มนุษย์ทุกคน เราแต่ละคน ล้วนใช้ชีวิตอยู่ในฐานะทาสของความเคยชิน